Ánh sáng từ những con chữ đầu tiên – hành trình xóa mù chữ ở Phúc Thọ II

  Có những hành trình giáo dục bắt đầu từ trang vở trắng của trẻ thơ. Nhưng cũng có những hành trình đặc biệt hơn – nơi người học đã trải qua nửa đời người mới lần đầu cầm bút viết chính tên mình. Ở xã Phúc Thọ (huyện Lâm Hà), hành trình ấy đã được viết nên bởi tập thể Trường Tiểu học Phúc Thọ II, những người làm nghề giáo với tấm lòng bền bỉ, kiên trì và lý tưởng phụng sự cộng đồng.

Khi tri thức nối dài bước chân người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Giáo dục – cánh cửa mở ra cuộc đời mới

  Ở nơi những con dốc vẫn còn in dấu chân người đi rẫy, nơi tiếng cười của trẻ nhỏ vang lên bên những mái nhà đơn sơ, hành trình đến với con chữ của người lớn tuổi chưa bao giờ dễ dàng. Có người đã trải qua hơn nửa đời mới cầm lại cây bút; có người từng ước được ký tên mình trên tờ giấy thay vì điểm chỉ; có người từng ngại ngùng vì “không biết chữ mà cũng đi học như con nít”. Nhưng chính họ – những con người bình dị, chân chất – lại là minh chứng sống động nhất cho khát vọng học tập suốt đời.

  Khi hai lớp xóa mù chữ được mở tại Trường Tiểu học Phúc Thọ II, không ai nghĩ rằng buổi tối nơi ngôi trường nhỏ lại sáng đèn đông đủ đến vậy. Những “học trò đặc biệt” ấy mang theo cả sự hồi hộp, quyết tâm và niềm vui nhỏ bé khi tập viết từng chữ cái đầu tiên. Có người nói: “Hồi nhỏ đi học mấy bữa rồi nghỉ, giờ được học lại mừng lắm cô ơi.”

  Đằng sau câu nói giản đơn là một hành trình dài của sự tự ti, bị tách khỏi thông tin, bị hạn chế cơ hội, và đôi khi bị lãng quên bởi thời gian. Vì vậy, sự trở lại với con chữ không chỉ là học tập, mà còn là một cuộc tái sinh về năng lực, lòng tự tin và nhân phẩm.

  Đối với tập thể giáo viên Phúc Thọ II, mỗi buổi lên lớp không chỉ là truyền thụ kiến thức. Đó là quá trình gieo mầm hy vọng, là hành động khơi lại niềm tin của người dân vào việc học, là sự khẳng định rằng tri thức luôn có sức mạnh nâng đỡ con người, bất kể họ ở độ tuổi nào.

  Nơi ấy, sự kiên trì của người thầy gặp sự khát khao của người học; sự đồng hành của nhà trường gặp sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị; và tất cả cùng viết nên một câu chuyện đẹp về giáo dục vùng khó.

  Xóa mù chữ ở Phúc Thọ không chỉ làm sáng lên trang vở của mỗi học viên, mà còn làm sáng lên cả tương lai của cộng đồng. Bởi khi một người biết chữ, họ không chỉ thay đổi cuộc đời mình, mà còn thay đổi cả cách họ nuôi dạy con cái, cách họ đọc hiểu chính sách, cách họ sản xuất và tham gia vào sự phát triển chung của địa phương.

  Và chính trong những lớp học giản dị ấy, người ta nhìn thấy rõ hơn bao giờ hết ý nghĩa sâu xa của giáo dục: “Giáo dục không chỉ dạy cho con người điều họ chưa biết, mà còn giúp họ trở thành phiên bản tốt đẹp hơn của chính mình.”

Ánh nến giữ sáng ước mơ học chữ nơi vùng cao Phúc Thọ

Hành trình mở lớp – từ trái tim đến trái tim

  Những buổi chiều cuối ngày, khi sương núi vừa buông xuống mái nhà sàn và tiếng máy tuốt lúa vẫn còn vang xa trên nương, thầy cô Phúc Thọ II vẫn kiên trì gõ cửa từng hộ gia đình với một câu hỏi giản dị mà đầy trách nhiệm: “Anh chị có muốn đi học chữ không?”

  Không phải ai cũng gật đầu ngay. Nhiều người ngại ngùng, nhiều người bối rối, và không ít người từng nghĩ việc học không còn dành cho mình nữa. Nhưng chính sự chân thành, kiên nhẫn và thái độ tôn trọng của giáo viên đã dần khiến những ánh mắt nghi ngại trở nên ấm áp hơn, khiến những cái lắc đầu ban đầu chuyển thành cái gật đầu đầy hy vọng.

  Thầy cô hiểu rằng: Để vận động một người lớn tuổi đi học, phải chạm vào nỗi niềm, phải chia sẻ, phải lắng nghe. Và họ đã làm điều đó bằng tất cả tấm lòng.

  Những bước chân lội qua đường đất đỏ trong mùa mưa, vượt qua những con dốc trơn, đi từ nhà này sang nhà khác không chỉ là minh chứng của sự tận tụy, mà còn là biểu hiện sinh động của tinh thần dân vận khéo trong giáo dục. Nhờ thế, thay vì một lớp học đơn lẻ, Phúc Thọ II đã hình thành được một phong trào, một sự đồng thuận, một niềm tin cộng đồng dành cho con chữ.

  Hai lớp xóa mù chữ được mở trong năm 2024 không chỉ là con số thống kê trong báo cáo. Đằng sau con số ấy là: 69 câu chuyện đời khác nhau, 69 hoàn cảnh khác nhau và 69 niềm hy vọng đang được khơi dậy. Có người học vì muốn ký tên vào hồ sơ vay vốn, không cần điểm chỉ. Có người học vì mong đọc được hướng dẫn kỹ thuật trồng cà phê, trồng bơ. Có người học vì muốn đọc sách cùng con và cũng có những người học đơn giản chỉ vì… suốt cuộc đời chưa một lần được đi học.

  Việc mở được hai lớp học với sĩ số đông như vậy là minh chứng thuyết phục nhất cho uy tín của nhà trường và lòng tin của người dân. Nó cho thấy rằng khi một cơ sở giáo dục làm tốt vai trò của mình, trường học không chỉ là nơi dạy chữ cho trẻ em, mà còn là trung tâm học tập cộng đồng, là điểm tựa tinh thần và tri thức cho cả dân làng.

  Trên nền tảng ấy, công tác xóa mù chữ tại Phúc Thọ không chỉ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ của Nhà nước, mà còn trở thành một hành trình nhân văn, nơi giáo dục hòa nhịp với đời sống, nơi ánh sáng tri thức len lỏi về từng nếp nhà, từng ngọn đồi, từng phận người.

Nụ cười của cô giáo – ánh sáng của lớp học

Lớp học của nghị lực và khát vọng

  Những ngày đầu mở lớp, giáo viên không giấu được xúc động trước hình ảnh các “học trò lớn tuổi” cầm bút bằng đôi tay run run, đọc từng âm, từng vần bằng tất cả sự cố gắng.

  Một học viên chia sẻ: “Đám cưới ăn lẩu trễ quá, tụi em bỏ món lẩu để chạy về học cho kịp đó cô.”

  Câu nói chân thật tưởng chừng giản đơn nhưng chứa đựng ý nghĩa to lớn: khi người học trân quý con chữ, thầy cô sẽ càng thêm trân quý nghề dạy học.

  Họ đến lớp bằng sự tự giác, bằng khao khát thay đổi cuộc sống, bằng niềm tin rằng biết chữ sẽ giúp họ sống tốt hơn. Và chính thái độ ấy là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của giáo dục đối với đời sống cộng đồng.

Kết quả – khi tinh thần và ý chí gặp nhau

  Nếu như trước đây, việc ký tên vào một tờ giấy hành chính là điều xa lạ, thậm chí khiến nhiều người cảm thấy e dè, thì nay, những học viên của lớp xóa mù chữ đã có thể đặt bút viết lên trang giấy với niềm tự hào lấp lánh trong ánh mắt. Đó không chỉ là chữ ký – đó là dấu mốc đánh dấu sự trưởng thành, sự độc lập và tự chủ của mỗi con người.

  Khi đọc được thông tin về giống cây trồng mới, về hướng dẫn phòng trừ sâu bệnh, hay những chính sách hỗ trợ dành cho đồng bào dân tộc thiểu số, họ không còn phải trông chờ vào sự giải thích của người khác. Họ có thể tự đọc – tự hiểu – tự quyết định. Và chính điều đó đã mở ra cho họ một cánh cửa mới của nhận thức: Tri thức giúp người dân làm chủ cuộc sống của chính mình.

  Giờ đây, hành trang họ mang theo không phải là những kiến thức hàn lâm, to lớn, mà là những giá trị thiết thực nhất: biết viết tên mình, biết cộng trừ nhân chia trong buôn bán, biết đọc hướng dẫn sản xuất, biết nắm bắt thông tin thời sự – xã hội, biết tự tin bước vào trụ sở thôn, xã khi cần giải quyết thủ tục.

  Những thay đổi ấy tuy nhỏ bé nhưng lại có sức ảnh hưởng bền bỉ, lan tỏa từ mỗi cá nhân đến gia đình và cả cộng đồng. Một người biết chữ sẽ nuôi dạy con tốt hơn; một người biết đọc sẽ tiếp cận được khoa học kỹ thuật; một người biết viết sẽ tham gia đầy đủ hơn vào đời sống xã hội. Đó chính là giá trị cốt lõi của xóa mù chữ:

  Không chỉ xóa đi sự thiếu hụt tri thức, mà còn bồi đắp lòng tự tin, mở rộng cơ hội và nâng cao phẩm chất con người.

  Trong ánh mắt của những học viên ngày nhận giấy chứng nhận hoàn thành lớp học, người ta nhìn thấy niềm vui của người lần đầu làm chủ cây bút. Còn trong nụ cười của thầy cô, người ta nhìn thấy niềm hạnh phúc của những người đã gieo được một hạt mầm tri thức – mầm xanh sẽ còn tiếp tục nảy nở trong cuộc sống của bao thế hệ.

  Như vậy, kết quả của lớp xóa mù chữ không kết thúc ở buổi tổng kết khóa học. Nó tiếp tục sống trong từng trang giấy họ viết, từng dòng chữ họ đọc, từng quyết định họ tự tin đưa ra, và trong cách họ truyền lại tinh thần ham học cho con cháu. Đó mới chính là thành công lớn nhất và sâu sắc nhất – thành công mà không một con số thống kê nào có thể diễn đạt trọn vẹn.

Những khó khăn – và sức mạnh vượt khó của người giáo viên

  Giữa những khó khăn chồng chất ấy, hình ảnh người giáo viên lặng lẽ bước vào lớp học buổi tối, tay cầm giáo án, miệng nở nụ cười động viên học viên, đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ của nghề giáo nơi vùng cao. Mỗi buổi học là một thử thách, nhưng cũng là một hành trình lan tỏa yêu thương và tri thức.

  Họ hiểu rằng để giúp một người lớn tuổi đọc được chữ “a”, viết được tên mình, đôi khi phải mất hàng tuần; để giải thích một khái niệm đơn giản, có khi phải dùng cả hình ảnh trực quan, cả tiếng địa phương, cả sự kiên nhẫn tận cùng. Họ không chỉ là người dạy chữ—họ còn là người bạn, người đồng hành, người nâng đỡ tinh thần cho học viên.

  Bởi vậy, lớp học xóa mù chữ ở Phúc Thọ II không đơn thuần là một hoạt động giáo dục. Nó là một minh chứng của niềm tin, rằng: Người giáo viên vẫn là ngọn lửa giữ ấm tri thức nơi vùng khó. Người học vẫn còn khát vọng vươn lên dù ở bất kỳ lứa tuổi nào. Và giáo dục, khi chạm đến cộng đồng, sẽ trở thành sức mạnh thay đổi cả cuộc đời.

  Những gian nan ấy, nhìn từ một góc độ khác, lại chính là nền tảng làm nên giá trị điển hình tiên tiến của tập thể trường. Bởi chỉ trong hoàn cảnh khó khăn, lòng tận tụy mới được thử thách; chỉ trong thiếu thốn, tình yêu nghề mới được chứng minh; và chỉ khi đối mặt với những giới hạn, con người mới bộc lộ hết khả năng sáng tạo, thích ứng, kiên trì của mình.

  Thầy cô đã tự tìm cách điều chỉnh thời gian dạy học phù hợp mùa vụ; chia nhóm học viên theo năng lực; vận dụng phương pháp “cầm tay chỉ việc”; sử dụng tiếng địa phương để hỗ trợ; và trên hết, họ động viên học viên bằng sự tôn trọng và yêu thương chân thành.

  Có thầy cô chia sẻ: “Nhìn các em – những người đã yếu đôi mắt, mỏi đôi tay – vẫn ngồi nắn nót viết từng nét chữ vào buổi tối, mình thấy mọi vất vả của mình chẳng còn là gì cả.” Cũng chính từ đó, niềm tin vào sức mạnh của giáo dục càng được khẳng định: Giáo dục không chỉ xóa đi cái mù chữ, mà còn xóa đi mặc cảm, xóa đi rào cản, xóa đi những giới hạn tưởng như đã đóng băng suốt hàng chục năm.

  Và chính tập thể Trường Tiểu học Phúc Thọ II, bằng tâm huyết và trách nhiệm, đã góp phần khơi dậy tinh thần học tập suốt đời trong cộng đồng dân tộc thiểu số, góp phần thiết thực vào mục tiêu nâng cao dân trí – ổn định xã hội – phát triển bền vững.

Ý nghĩa của mô hình – nhiều hơn một lớp học

  Từ những lớp học đơn sơ vào mỗi buổi tối ấy, một điều kỳ diệu khác cũng dần hình thành: niềm tự hào của cộng đồng. Người dân thôn Lâm Bô, Phúc Cát, Phúc Hợp hay Phúc Tiến bắt đầu nhìn việc đi học không phải là điều xa lạ, mà là một phần của nếp sống mới – một biểu hiện của sự tiến bộ và tinh thần học tập suốt đời. Những người từng mặc cảm vì “không biết chữ” giờ trở thành tấm gương cho con cháu, trở thành minh chứng rằng “học chưa bao giờ là muộn”.

  Sự chuyển biến ấy chính là giá trị sâu xa nhất mà tập thể Trường Tiểu học Phúc Thọ II đã gieo vào cộng đồng. Đó không chỉ là kết quả của giáo án, của chương trình, mà còn là kết quả của tình người, sự kiên trì và niềm tin vào ý nghĩa của giáo dục.

  Trong từng ánh mắt học viên sáng lên khi đọc được dòng chữ đầu tiên, trong những nụ cười rạng rỡ khi ký được tên mình trên một tờ giấy, chứa đựng niềm hạnh phúc giản dị mà sâu sắc: niềm hạnh phúc của người lần đầu làm chủ tri thức.

  Và dù chỉ là những thay đổi nhỏ, nhưng sự thay đổi ấy tạo nên tác động lớn. Một người biết chữ có thể: đọc được hướng dẫn trồng cà phê, hiểu được thông báo của thôn xã, tự tin làm thủ tục hành chính, hỗ trợ con cái trong học tập, chủ động tiếp cận các chính sách phát triển.

  Từ một cá nhân, tri thức lan tỏa đến một gia đình; từ một gia đình, lan tỏa đến cả thôn làng. Đó chính là cách mà giáo dục tham gia vào quá trình phát triển bền vững của cộng đồng dân tộc thiểu số.

  Nhìn từ góc độ phong trào thi đua yêu nước, đây là minh chứng sinh động cho mô hình “dân vận khéo trong giáo dục” – nơi nhà trường, chính quyền và người dân cùng chung sức. Sự phối hợp ấy tạo nên một phương thức triển khai hiệu quả, nhân văn và có sức lan tỏa, xứng đáng được biểu dương và nhân rộng.

  Tập thể Trường Tiểu học Phúc Thọ II đã không chỉ hoàn thành một nhiệm vụ, mà còn viết nên một câu chuyện đẹp – câu chuyện về niềm tin, về lòng kiên trì, về sức mạnh của tri thức. Một câu chuyện cho thấy rằng những điều bình dị nhất đôi khi lại chính là những điều cao quý nhất.

  Và chính nhờ những đóng góp ấy, nhà trường hoàn toàn xứng đáng trở thành gương điển hình tiên tiến trong công tác xóa mù chữ – một điển hình không chỉ của huyện Lâm Hà, mà còn của ngành Giáo dục tỉnh Lâm Đồng, bởi giá trị nhân văn sâu sắc mà mô hình mang lại.

Kết luận – Một gương sáng cần được nhân rộng

  Hành trình xóa mù chữ tại Trường Tiểu học Phúc Thọ II không phải là một chiến dịch ngắn hạn, càng không phải là một nhiệm vụ mang tính thủ tục. Đó là một quá trình lặng lẽ nhưng bền bỉ, đòi hỏi trái tim nhiều hơn là những con chữ, cần tình yêu thương nhiều hơn là giáo án. Những gì nhà trường làm được đã minh chứng rằng: giáo dục, khi thực sự chạm đến con người, sẽ tạo ra sự thay đổi sâu xa và lâu bền hơn bất kỳ chính sách nào.

  Nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, sự đồng lòng của người dân, và đặc biệt là sự tận tụy của đội ngũ giáo viên, những buổi tối nơi ngôi trường nhỏ đã không còn là không gian tĩnh lặng; chúng trở thành nơi thắp sáng tri thức, nơi gieo mầm hy vọng, nơi tái sinh niềm tin vào chính mình của biết bao con người đã từng mặc cảm vì không biết chữ.

  Thành công của mô hình xóa mù chữ tại Phúc Thọ II vượt xa những thành tích số liệu. Thành công ấy nằm ở nụ cười rạng rỡ khi học viên lần đầu viết được tên mình; nằm ở sự tự tin khi họ đọc được một công văn thôn xã; nằm ở sự thay đổi trong nhận thức, thái độ và cách họ hòa nhập vào cộng đồng. Nó làm giàu thêm vốn văn hóa của địa phương, củng cố khối đoàn kết trong nhân dân và mở ra những cơ hội mới cho sự phát triển kinh tế – xã hội vùng dân tộc thiểu số.

  Bởi vậy, việc tôn vinh Trường Tiểu học Phúc Thọ II không chỉ là sự ghi nhận công lao của một tập thể, mà còn là sự khẳng định giá trị của giáo dục đối với sự phát triển con người và cộng đồng. Đây là gương điển hình tiên tiến không chỉ vì kết quả đã đạt được, mà còn vì tinh thần nhân văn, ý chí bền bỉ, khát vọng cống hiến mà mô hình mang lại.

  Xóa mù chữ, suy cho cùng, không phải chỉ để người ta biết đọc, biết viết. Xóa mù chữ là để họ hiểu rằng mình xứng đáng có cơ hội học tập; là để họ tự tin đứng giữa cộng đồng; là để họ có thể bước tiếp trong cuộc đời với ánh sáng tri thức dẫn đường.

  Và tập thể Trường Tiểu học Phúc Thọ II đã trao ánh sáng ấy bằng tất cả sự khiêm nhường, yêu nghề và trách nhiệm của người giáo viên vùng cao.

BVK